Alleen in het Guiné-Bissau voel ik mij ‘echt’ thuis

Ik heb een zorgeloze jeugd gehad en dat is een understatement. Veel te leuk eigenlijk. Mijn zus, die zeven jaar ouder is, en ik gingen naar een Franse school waar we in contact met de internationale gemeenschap van Guiné-Bissau kwamen. Het was het hele jaar door warm weer, we waren veel buiten, hadden een boot en in het weekend gingen we regelmatig naar een van de prachtige Bijagos eilanden. Kortom, ik heb een mega goede jeugd gehad, maar daar kwam in 1998 plots een einde aan. 

Laten we even een stapje terug in de geschiedenis gaan. Want hoe zijn mijn Nederlandse ouders ooit in Guiné-Bissau beland? Alles begon in 1974 toen de markt, na de onafhankelijkheid van Guiné-Bissau op gang moest komen. Mijn vader sprong hierop in. Hij verkocht al zijn bezit in Nederland en begon met mijn moeder een eigen bedrijf (Stichting Nederlandse Vrijwilligers).

Vijftien jaar later, in 1989, kwamen mijn ouders, speciaal voor de bevalling, even terug naar Nederland. Dit, omdat de gezondheidszorg in Guiné-Bissau toen dusdanig slecht was (daar is niks in veranderd). Twee maanden later ging ik als baby’tje van 2 maanden weer met ze mee terug.

Marie-josé van Maanen in  Guiné-Bissau

Het was inmiddels 1998. In het weekend van 6 op 7 juni ging ik met een Nederlandse familie mee het binnenland in. Hun dochter, ongeveer mijn leeftijd, was jarig en ze vierde het met dit tripje. 7 juni, die dag, zal ik nooit vergeten. Bij het eten van de lunch, langzaam aan het klaar maken om terug naar Bissau te gaan, vertelde de moeder van de jarige dat we niet terug konden.

Er was een militaire opstand en daarom onveilig om terug te keren.

Er was een militaire opstand en het was onverstandig en onveilig om op dat moment terug te keren. Mijn maag draaide meteen om. Mijn vader had precies dezelfde nacht een wandelmars van 40 km georganiseerd. Ze zouden heel vroeg in de ochtend/nacht beginnen met lopen om zo veel mogelijk de warmte te ontwijken. Gedachtes als: ging het wel goed met hem? Of waar is mijn moeder? Spookte meteen door mijn hoofd.

Mijn zus was in 1997 naar Nederland teruggekeerd, om daar haar middelbare school af te maken. Er waren geen mobiele telefoons om even een telefoontje te plegen en omdat wij als te groot gezelschap niet konden blijven hangen op onze plek besloten we naar de stad Bafata te rijden. Hier woonde een paar andere Nederlandse families, die ons een paar nachten onderdak konden geven.

Uiteindelijk bleven we daar 1 week en via contact met mijn zus in Nederland, kreeg ik te horen dat het goed ging met mijn ouders. Naarmate de dagen vorderde, begrepen wij dat het niet zomaar een opstand was, maar eerder het begin van een burgeroorlog. Het was een burgeroorlog van de militairen van Guiné-Bissau tegen de toen zittende president, die weer steun kreeg van militairen uit Senegal. 

Opeens was ik een vluchteling met een klein rugzakje op mijn rug

Het was verstandig om het land te verlaten. Dus, zo gezegd, zo gedaan. In twee dagen reden we naar de hoofdstad van Senegal, Dakar. Daar werden we opgevangen door de Nederlandse Ambassade. En hoe gek het misschien ook klink, opeens was ik een vluchteling met een klein rugzakje op mijn rug.  Vanuit de ambassade kregen we kleding terwijl tegelijkertijd een noodpaspoort geregeld werd. 

Lees ook:  De drie redenen om nog snel mee te doen aan de Coca-Cola Droomvakantie actie (WIN EEN DROOMREIS)

Het was twee dagen later toen ik samen met de andere Nederlandse families aan kwam op Schiphol. Hier werd ik opgewacht door mijn zus. Pas een paar weken later kwam ook mijn moeder naar NL, die eerst per boot naar Kaapverdië is gereisd en vanuit daar het vliegtuig heeft gepakt naar Nederland. We kregen te horen dat we in Nederland konden blijven en eind augustus kon ik instromen bij groep 7 van basisschool de Buut in Nijmegen.

Het was allemaal zo anders dan ik gewend was. De grote klas en de kilheid vond ik vreselijk. Ik was kleine klasjes gewend op de Franse school in Bissau en miste ook de warmte. Terwijl ik steeds meer terugverlangde naar mijn leven in Guiné-Bissau besefte ik ook steeds meer dat teruggaan geen optie meer was. Mijn school was gesloten en bijna alle families waren vertrokken.

Na de burgeroorlog van Guiné-Bissau 1999

(Bovenstaande foto is op vakantie in Bissau. Dit was in mei 1999, 11 maanden na het begin van de oorlog. Op dat moment waren net de Junta militairen Bissau binnen gevallen en was de oorlog ten einde).

Ik moest het doen met de zomer en kerstvakanties, waar ik dan ook altijd heel erg naar uitkeek! In 1999 stabiliseerde de onrustige situatie in het land en ging men weer terug naar ´normaal´. Pas toen ik naar de middelbare school ging, verbeterde ook mijn gemoedstoestand. Ik maakte vriendinnen, voor het leven, blijkt nu. In 2006 haalde ik op het Canisius College mijn HAVO diploma (de foto hieronder is gemaakt tijdens het gala in 2002 ) en besloot naar de grote stad te vertrekken, Amsterdam.

Marie Jose met vriendin tijdens Canisius Collega gala in Nijmegen

Vol goede moed bezocht ik de Hogeschool van Amsterdam, waar ik mij graag wilde inschrijven voor een opleiding  ‘International Business and Languages’. Maar, tijdens het bezichtigen van de school, zakte de moed in mijn schoenen.

Tijdens het bezichtigen van de school, zakte de moed in mijn schoenen.

Het interieur was strak, schoon en ik voelde mijzelf er totaal niet thuis. Ik besloot naar Rotterdam af te zakken. Daar, bij de gescheurde tapijten en nonchalante houding van de leraren, voelde ik meteen de connectie. Maar hoe kwam ik dan weer terug in Guiné-Bissau? Na 4 jaar Rotterdam, 1 jaar lanterfanten en een kantoorbaan als Junior Contract Manager bij B&S Dordrecht (zie foto links onder) besloot ik in 2014 ontslag te nemen. 

Ik kwam nog jaarlijks in Guine-Bissau (foto rechtsboven), mijn relatie met mijn huidige vriend werd steeds serieuzer (die in Bissau woonde) en ik had een consultancy klus in het binnenland van Guiné-Bissau te pakken. Het was hoog tijd om terug te gaan. Mijn zus was, met haar gezin, inmiddels ook alweer naar Guiné-Bissau verhuisd, waardoor ze makkelijk een kamer kon regelen op onze compound. 

Hoe ging het toen verder zou je misschien denken? Na de consultancy klus, kwam er een periode, dat ik zonder baan zat. Ik kende hier een ervaren kledingmaker en liet al regelmatig van lokaal gekochte stofjes, kleding voor mijzelf maken.

Lees ook:  Edith Dohmen doet niet meer mee aan de oneerlijke Instagram strijd

Een vriendin in Nederland, attendeerde mij er op dat kleding van African Wax steeds populairder werd

Een vriendin in Nederland, attendeerde mij er op dat kleding van African Wax steeds populairder werd. ‘Stuur een zooi van die kleding naar mij toe dan verkoop ik het wel’ is wat ze zei. Dit bleek een succes? Ik besloot het stokje over te nemen en zelf een webshop te starten. Het merk Zussu is kleinschalig en daarom is Etsy de perfecte verkoopplek.

Ik begon met dames, heren en kinderkleding en ben steeds doorgegaan, in de richting waar de meeste vraag naar is. Op dit moment verkoop ik voornamelijk kleding en rugzakjes voor kinderen en wanneer de zomerperiode in aantocht is, maak ik ook dames items.  

En toen, na jarenlang solliciteren, lukte het, in 2019, om binnen te komen bij United Nations Development Programme (UNDP). Door de hoge werkloosheid, omdat er simpelweg geen banen zijn mag je echt een dansje doen als je een baan krijgt. Binnen UNDP ben ik Procurement Assistant en hou mij bezig met aankopen, organiseren van vluchten en rekruten van consultants. Het is een hele drukke baan, maar heb de leukste collega´s en dat is het allerbelangrijkste toch?

Ik wilde iets terug doen voor Guiné-Bissau, een steentje bijdragen

Mijn eigen kleinschalige kledinglijn Zussu, het hebben van een baan, lieve vriend en twee prachtkinderen en dit alles Guiné-Bissau maakt mij vandaag de dag dol gelukkig. Wat ontbreekt er dan nog zou denken? Nou ik wilde iets terug doen voor Guiné-Bissau, een steentje bijdragen. Daarom besloot ik vorig jaar via mijn Instagram een crowdfunding actie op te zetten.

Dagelijks zag ik een groep jongens in de wijk voetballen op kapotte schoenen of strandsandalen. Hier wilde ik iets voor doen. Via mijn stories op Instagram deelde ik de beelden met mijn volgers en de overmakingen stroomde binnen. Er kwam genoeg geld binnen om niet alleen een paar schoenen, maar ook een hele voetbaloutfit te kopen voor wel 19 jongens.

Marie-josé van Maanen in  Guiné-Bissau goede doel in Afrika

Bovenstaande actie (en berichten die daar op volgden) liet mij beseffen dat steeds meer mensen het vertrouwen in goede doelen en bepaalde organisaties zijn verloren. Via mij weten ze precies waar hun geld terecht komt en dat geeft vertrouwen. Daarnaast motiveerde deze actie mij om dit vaker te doen. In Guiné-Bissau overleven de meeste mensen van EUR1,50 per dag en ik wil blijven helpen waar mogelijk is.

Door mijn stories op sociale media en nu dus ook door mijn verhalen hier op DailyNonsense.nl te delen probeer ik een zo goed mogelijk beeld te geven van hoe mensen in Guiné-Bissau leven. Heb je vragen hier over of wil je meer weten, stuur mij gerust hieronder een berichtje. Schrijf je in voor de nieuwsbrief om een reminder te krijgen als er weer een nieuw artikel online staat en volgen dat kan via mijn Instagram. Tot de volgende keer!

Op de hoogte blijven?

MELD JE AAN VOOR DE MAANDELIJKSE NIEUWSBRIEF

We spammen niet!

Marie-josé van Maanen

Nederlandse Marie-josé (32), beter bekend als MJ of Zeze, is opgegroeid in het West-Afrikaanse Guiné-Bissau. Ze was negen jaar toen er een burgeroorlog uitbrak en verhuisde noodgedwongen naar Nederland. Nooit voelde ze zich echt thuis, totdat ze, acht jaar geleden, weer terug verhuisde naar Guiné-Bissau. Ze heeft twee dochters, wordt blij van de simpele dingen in het leven, vindt Nederlanders zeurders, snapt niet wat voor gruwelijkheden wij mensen elkaar aan doen, houdt enorm van koffiemomentjes en vergeet nooit dat 'the only thing that multiplies when you share it, is happiness'.

1 Reactie

Reageer ook

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

  1. Wat een prachtig artikel MJ! En die datum 7 juni zal ook ik niet meer vergeten. Mooi om te lezen dat GB altijd jouw geliefde moederland is gebleven. En ik vind jouw manier om iets terug te doen voor dit bijzondere land waanzinnig mooi. Ga zo door!